Τρόποι Επίδρασης της Ιαματικής Υδροθεραπείας

Γράφει η Μαρία Κορόγιαννη, Φυσικοθεραπεύτρια PT, MSc

Είναι χρήσιμο να κατανοήσουμε με ποιούς τρόπους η θεραπεία στο νερό των ιαματικών πηγών, δηλαδή η υδροθεραπεία και ειδικότερα η Ιαματική Υδροθεραπεία, επιδρά ευεργετικά στο ανθρώπινο σώμα. Κατά τη διάρκεια μιας υδροθεραπείας επιδρούν στον οργανισμό πολλά και διαφορετικά ερεθίσματα.

Αυτά τα ερεθίσματα προέρχονται α) από το ιαματικό νερό, και β) από το περιβάλλον

Ερεθίσματα από το Ιαματικό Νερό

Τα ερεθίσματα από το ιαματικό νερό διακρίνονται σε θερμικά, χημικά και μηχανικά:

1) Θερμικό Ερέθισμα: Με το που μπαίνουμε σε ένα θερμό λουτρό, καταλαβαίνουμε αμέσως πως το σώμα μας προσπαθεί να προσαρμοστεί στο θερμοκρασιακό περιβάλλον του λουτρού, μέσω μιας φυσικής διαδικασίας που στην Ιατρική είναι γνωστή ως θερμορύθμιση. Το θερμό περιβάλλον όμως ενός λουτρού, έχει διαφορετικές ιδιότητες από αυτές του ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος και έτσι η θερμορύθμιση του οργανισμού στο λουτρό και μέσα στο νερό γίνεται διαφορετικά απ’ ότι στον αέρα.

Για να υπάρχει θερμικό ερέθισμα πρέπει η θερμοκρασία του νερού να είναι μεγαλύτερη από 34 ℃. Ανάλογα με τη θερμοκρασία τους λοιπόν, τα νερά των ιαματικών πηγών χαρακτηρίζονται ως δροσερά (θερμοκρασία 21 ως 25℃), ως χλιαρά θερμοκρασία 26 εως 32℃), ως αδιάφορα (θερμοκρασία 33 – 34℃, όση και η θερμοκρασία του σώματός μας, αλλιώς καλούμενη και ουδέτερη) και τέλος ως υπέρθερμα (θερμοκρασία νερού πάνω από 38℃).

Ας τα πάρουμε με τη σειρά, βάσει του αποτελέσματος που έχει η διαφορετική θερμοκρασία του ιαματικού νερού στα διάφορα όργανα του σώματός μας:

  • Τα ψυχρά λουτρά δρουν καταπραϋντικά στο νευρικό σύστημα. Μόλις μπούμε στο κρύο νερό, η πρώτη αντίδραση του οργανισμού είναι να αυξήσει την ένταση συστολής της καρδιάς και το εύρος των αναπνευστικών κινήσεων. Τα αγγεία του δέρματος συστέλλονται και εντείνονται οι περισταλτικές κινήσεις  του εντέρου και του στομάχου.
  • Τα μετρίως θερμά ή χλιαρά λουτρά επίσης ελαττώνουν τη διεγερσιμότητα του νευρικού συστήματος και μας ηρεμούν.
  • Τα πολύ θερμά διεγείρουν το νευρικό σύστημα, προκαλούν περιφερική υπεραιμία και χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία χρόνιων παθήσεων όπως ρευματισμοί, αρθρίτιδες, νευρίτιδες. Αυτά τα λουτρά έχουν την ιδιότητα να αυξάνουν τις καύσεις στον οργανισμό και γνωρίζουμε όλοι πόσο σημαντικό είναι αυτό, είτε πρόκειται για ζητήματα εμφάνισης και αισθητικής, είτε πρόκειται για ζητήματα υγείας. Η αύξηση των καύσεων επιδρά στην ανταλλαγή ύλης στον οργανισμό. Με αυτόν τον τρόπο αποβάλλονται τοξίνες, άλατα και άλλες ανεπιθύμητες ουσίες, όπως το πλεόνασμα ουρικού οξέος,, μέσω του ιδρώτα και των ούρων.

Πρόκειται για την ίδια ακριβώς διαδικασία με την οποία ένας φυσικοθεραπευτής παρεμβαίνει θεραπευτικά όταν υπάρχει μία φλεγμονή στο σώμα, μέσω των μηχανημάτων του υπερήχου, της λάμπας υπέρυθρης ακτινοβολίας και του laser, μόνο που σε εκείνη την περίπτωση η αύξηση των καύσεων και η αύξηση του μεταβολισμού γίνεται σε μικροκυτταρικό επίπεδο.

  • Θερμά λουτρά μικρής διάρκειας αυξάνουν τη λειτουργικότητα των μυών, φέρνουν γενικότερη ευεξία και εξαφανίζουν την κόπωση. Ενώ αντίθετα τα παρατεταμένα εφιδρωτικά λουτρά μπορεί να προκαλέσουν εξάντληση, νευρικότητα και αϋπνία.

Γι΄ αυτό οι λουόμενοι πρέπει πρωτίστως να επιλέξουν προσεκτικά το λουτρό που τους ταιριάζει, με τη βοήθεια του ιατρού και του φυσικοθεραπευτή τους, οι οποίοι και γνωρίζουν το πλήρες ιατρικό ιστορικό τους και στη συνέχεια να υπακούουν απόλυτα στις οδηγίες του ιατρού και λουτρονόμου, σχετικά με τη διάρκεια του λουτρού καθώς και τη συχνότητα των λούσεων.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο που δρουν τα υπέρθερμα λουτρά στον άνθρωπο, αλλά και για οδηγίες σχετικά με τις ιδαίτερες προφυλάξεις που πρέπει να παίρνουμε ακριβώς λόγω της δράσης τους αυτής, συμβουλευτείτε τον λουτρονομο ή τον φυσικοθεραπευτή σας.

2) Χημικό Ερέθισμα: Κατά τη διάρκεια του λουτρού, τα διαλυμένα μεταλλικά ιόντα που περιέχονται στα ιαματικά νερά μετακινούνται από το νερό προς το δέρμα. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται το λεγόμενο χημικό ερέθισμα, των ιαματικών πηγών. Τα ιόντα αυτά επιδρούν στον άνθρωπο με δύο τρόπους: είτε με την καθήλωσή τους στο δέρμα, είτε με τη διείσδυσή τους στον οργανισμό. Με τον πρώτο τρόπο επιδρούν τα ιόντα μαγνησίου, ασβεστίου, νατρίου, χλωρίου, θείου και φωσφόρου. Με τον δεύτερο τρόπο τα ιόντα αρσενικού, βαρίου, βρωμίου, σιδήρου, χαλκού, μαγγανίου και τα αέρια διοξείδιο του άνθρακος, υδρόθειο και ραδόνιο. Να σημειώσω πως τα τελευταία ασκούν τη φαρμακοδυναμική τους ενέργεια πιο αποτελεσματικά μια και απορροφώνται ευκολότερα, καθώς έχουν την ιδιότητα να διαλύουν τα λιποειδή της επιδερμίδας, τα οποία μπορεί να αποτελέσουν έναν σχετικό φραγμό στην απορρόφηση. Όταν τα ιόντα καθηλώνονται στο δέρμα, τότε ερεθίζουν τις περιφερικές νευρικές ίνες και ο ερεθισμός αυτός, με τη μορφή ηλεκτρισμού, μεταφέρεται σε όλο τον οργανισμό, μέχρι το κεντρικό νευρικό σύστημα και τον εγκέφαλο. Τόσο κατά τη διείσδυση όσο και κατά την καθήλωση, ουσιώδη ρόλο παίζει το ηλεκτρικό φορτίο που περιέχεται στο μεταλλικά νερό.

Η διαδικασία ίασης μέσω ηλεκτρικού φορτίου όπως περιγράφηκε παραπάνω είναι μια τεχνική που χρησιμοποιούμε ως φυσικοθεραπευτές, για τη φυσική θεραπεία διαφόρων ασθενειών. Πραγματοποιείται με την εφαρμογή ηλεκτρικού ρεύματος διαφόρετικών μορφών, τη γνωστή μας ηλεκτροθεραπεία, για την καταπολέμηση των φλεγμονών στο σώμα, ή για την φυσική αναλγησία και μυϊκή χαλάρωση.

Ο ρυθμός της εισόδου των μεταλλικών στοιχείων μέσα από το δέρμα εξαρτάται από κάποιους παράγοντες. Αυτοί είναι: η συγκέντρωση των στοιχείων στο νερό, το pH του νερού, η διάρκεια του λουτρού, η θερμοκρασία του νερού και τέλος η κατάσταση του δέρματος και ολόκληρου του οργανισμού.

Σαν αποτέλεσμα των παραπάνω κάθε λουτρό έχει τις δικές του ξεχωριστές ιδιότητες: άλλα νερά είναι κουραστικά, άλλα καταπραϋντικά, άλλα τονωτικά κ.ο.κ, ανάλογα με τα μεταλλικά στοιχεία που περιέχουν και το χημικό ερέθισμα που προκαλούν. Είναι ενδιαφέρον το οτι οι διάφορες ουσίες προτιμούν να αποθηκεύονται σε συγκεκριμένα όργανα του σώματος, για παράδειγμα το ιώδιο στον θυρεοειδή, το βρώμιο σε κάποια σημεία του εγκεφάλου και ο σίδηρος στα ερυθρά αιμοσφαίρια.

3) Μηχανικό Ερέθισμα: Όταν το σώμα βρίσκεται μέσα στους λουτήρες ή στην ιαματική πηγή δέχεται την επίδραση και δύο μηχανικών παραγόντων: της άνωσης και της υδροστατικής πίεσης.

Άνωση: Σύμφωνα με την αρχή του Αρχιμήδη, όταν ένα σώμα είναι πλήρως ή μερικώς βυθισμένο σε ένα ρευστό σε ηρεμία, υφίσταται μία ανοδική ώθηση ίση με το βάρος του ρευστού που εκτοπίζεται. Αυτή η ανοδική ώθηση ονομάζεται άνωση.

Με την βοήθεια της άνωσης οι κινήσεις των άνω και κάτω άκρων καθώς και της σπονδυλικής στήλης γίνονται πιο εύκολα και ελεύθερα γιατί δεν υπάρχει φόρτιση στις αρθρώσεις. Διατηρείται έτσι, αλλά και προάγεται, και μάλιστα χωρίς τον κίνδυνο που υπάρχει στη ξηρά, η μυοσκελετική λειτουργία σε παθήσεις που η φόρτιση δεν επιτρέπεται ή δεν είναι δυνατή.

Κατά την εμβύθιση ενός ασθενούς το ποσό του βάρους του σώματος που υποστηρίζεται από τα κάτω άκρα είναι ανάλογο του βάθους του νερού. Έτσι όταν ένας ασθενής έχει βυθιστεί μέχρι το ύψος της λεκάνης το βάρος που υποστηρίζεται από τα άκρα αντιστοιχεί στο 50% του κανονικού βάρους του ατόμου. Ενώ όταν ένας ασθενής βυθίζεται μέχρι τον θώρακα (πάνω από το ύψος της καρδιάς) και τον αυχένα το βάρος που υποστηρίζεται είναι 30% και 10% του κανονικού βάρους αντίστοιχα. Είναι φανερό λοιπόν, πως μέσα στο νερό κατορθώνουμε να είμαστε σημαντικά ‘ελαφρυτεροι’.

Υδροστατική Πίεση: Η υδροστατική πίεση είναι ισοδύναμη σε όλες τις επιφάνειες ενός βυθισμένου σώματος και αυξάνεται όσο αυξάνεται το βάθος. Αυτό το χαρακτηριστικό του νερού βοήθα ειδικά τα κάτω άκρα, και συγεκριμένα την φλεβική επιστροφή και την λειτουργία του λεμφικού συστήματος, συμβάλλοντας έτσι στη μείωση των οιδημάτων και αιματωμάτων του λουόμενου. Επίσης η πίεση στο στήθος προκαλεί την αποβολή περισσότερου αέρα από τους πνεύμονες, οπότε η βύθιση του σώματός μας στο νερό βοηθά και την αναπνευστική λειτουργία.

Αντίσταση Ρευστού: Μέσα στο νερό μπορούμε να αξιοποιήσουμε άλλη  μια ιδιότητα του νερού, τη λεγόμενη ‘αντίσταη του ρευστού’. Η κίνηση του σώματος στο νερό εμποδίζεται λόγω αυτής της ιδιότητας. Η δύναμη αντίστασης του νερού είναι ομοιόμορφη σε όλη την τροχιά κίνησης και εξαρτάται από την ταχύτητα της κίνησης και την επιφάνεια του μέλους που κινείται. Όσο πιο γρήγορα γίνεται η κίνηση μέσα στο νερό, τόσο η αντίσταση αυξάνεται, ενώ για παράδειγμα, η αντίσταση του νερού είναι μεγαλύτερη όταν το άνω άκρο κινείται με ανοιχτά τα δάχτυλα της παλάμης από ό,τι όταν κινείται με σφιγμένη την γροθιά.

Ο φυσικοθεραπευτής χρησιμοποιεί αυτό το χαρακτηριστικό γνώρισμα του νερού και εφαρμόζει την υδροκινησιοθεραπεία με αυστηρά προοδευτικό πρόγραμμα, προσφέροντας γρηγορότερη και ασφαλέστερη ανάρρωση του ασθενούς. Η δύναμη της αντίστασης του νερού σε συνδυασμό με την άνωση βοηθά στην ιδανικότερη αποκατάσταση ακόμη και των πιο αδύνατων μυών.

Ρωτήστε το φυσικοθεραπευτή σας για το ιδανικό πρόγραμμα ασκήσεων που σας ταιριάζει και που μπορείτε να εφαρμόσετε κατά τη διάρκεια της λουτροθεραπείας σας.

Ερεθίσματα από το Περιβάλλον

Η αλλαγή του περιβάλλοντος καθώς και ο τρόπος διαβίωσης ενός ατόμου κατά το διάστημα που κάνει υδροθεραπεία, είναι από μόνα τους ικανά να συμβάλλουν στη χαλάρωση και αναζωογόνηση, ακόμα και στη θεραπεία συγκεκριμένων συμπτωμάτων ή παθήσεων. Καθώς ο ταξιδιώτης που επιλέγει την υδροθεραπεία παραμένει στο μέρος που επισκέπτεται για διάστημα μεγαλύτερο των τριών ημερών ή ακόμα και της μιας εβδομάδας κατά κανόνα, και καθώς επικεντρώνει τις περισσότερες από τις δραστηριότητές του στο κομμάτι της θεραπευτικής διαδικασίας, σταδιακά απαλλάσσεται από το άγχος της καθημερινότητας, από το στρες της εργασίας, από τα βάρη της οικογενειακής φροντίδας. Η ψυχική ηρεμία που συνοδεύει τη νέα αυτή ‘καθημερινότητα’ δρα ευεργετικά στο νευροφυτικό σύστημα, επικουρώντας τα οφέλη της υδροθεραπείας.

Επίσης, θα μπορούσα να σημειώσω πως την αποδεδειγμένη θεραπευτική αξία της Ιαματικής Υδροθεραπείας συμπληρώνει η πίστη που έχει συνήθως ο ασθενής, ο οποίος αποφασίζει να επενδύσει στην υδροθεραπεία προκειμένου να απομακρύνει το πρόβλημά του. Η πίστη αυτή ενισχύεται ακόμα περισσότερο όταν πληροφορείται, είτε κατά το ταξίδι, είτε πριν από αυτό, οτι άτομα με το ίδιο πρόβλημα έχουν ιαθεί.

Πρόσθετα οφέλη στα κέντρα υδροθεραπείας.

Τα παραπάνω οφέλη της ιαματικής υδροθεραπείας αφορούν γενικά όλες τις ιαματικές πηγές, όπου το νερό τρέχει άφθονο και σε φυσική μορφη, είτε εκχύνεται στη θάλασσα, είτε συγκεντρώνεται σε ειδικές πισίνες. Σε πολλά όμως από τα ιαματικά λουτρά υπάρχουν και κάποια πρόσθετα οφέλη από το ιαματικό νερό, λόγω των σύγχρονων εγκαταστάσεων που διαθέτουν τα εξειδικευμένα κέντρα υδροθεραπείας που υπάρχουν γύρω από τις φυσικές πηγές. Τέτοια είναι για παράδειγμα το υπερσύγχρονο Loutraki Thermal Spa, στο Λουτράκι Κορινθίας, και το Spa Resort Thermae Sylla Spa, στην Αιδηψό, Εύβοιας.

Έτσι, η αντίσταση του νερού συχνά ρυθμίζεται με ειδικά συστήματα αντίθετης ροής και ταυτόχρονης χρήσης ρυθμιζόμενου ύψους βυθιζόμενης πλατφόρμας. Τα συστήματα αυτά έχουν ως σκοπό την καλύτερη εφαρμογή του φυσιοθεραπευτικού προγράμματος στο νερό, με άλλα λόγια της υδροθεραπείας, ανάλογα με τις ανάγκες και του στόχους του κάθε ασθενή ξεχωριστά.

Επίσης, στα κέντρα αυτά το μηχανικό ερέθισμα οπως περιγράφηκε παραπάνω μπορεί να είναι διαφορετικών και πιο αποτελεσματικών μορφών, όπως υδρομασάζ, υποβρύχιες δίνες, εκτοξευτήρες νερού κλπ.

Ανάλογα με τις ανάγκες σας, αλλά και λαμβάνοντας υπόψη πιθανές αντενδείξεις που αφορούν τη δική σας σωματική κατάσταση, μπορείτε να επιλέξετε την ελληνική ιαματική πηγή εκείνη στην οποία θα αναζητήσετε τη δική σας χαλάρωση και ευεξία, αλλά και, γιατί όχι, τη δική σας φυσική θεραπεία για τις ενοχλήσεις υγείας που σας απασχολούν.

Advertisements